Η επόμενη μέρα για το Πυροβολικό δεν περνά μόνο από την αναβάθμιση των πυροβόλων ή την προμήθεια νέων αυτοκινούμενων συστημάτων, αλλά κυρίως από τα ίδια τα πυρομαχικά των 155 χιλιοστών. Η κρίσιμη παράμετρος είναι πλέον η δυνατότητα των Μονάδων Πυροβολικού να πλήττουν με ακρίβεια, σε μεγάλο βάθος και με καταστρεπτικό αποτέλεσμα στόχους υψηλής αξίας, μειώνοντας παράλληλα τον χρόνο έκθεσης και τον αριθμό απαιτούμενων βολών.
Στο πλαίσιο αυτό, το Γενικό Επιτελείο Στρατού βρίσκεται σε επαφές με σειρά εταιρειών, με το ενδιαφέρον να εστιάζει στην απόκτηση σημαντικού αριθμού «έξυπνων» βλημάτων 155 χιλιοστών. Στόχος δεν είναι απλώς η αναπλήρωση αποθεμάτων, αλλά η ποιοτική αναβάθμιση του Πυροβολικού Μάχης: βλήματα νέας γενιάς, αυξημένου βεληνεκούς, καθοδηγούμενα, με δυνατότητα προσβολής στόχων υψηλής αξίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τεθωρακισμένων από την άνω –πιο ευάλωτη– θωράκιση.
Το ελληνικό οπλοστάσιο 155 χιλ.: ποσοτικό πλεονέκτημα, ποιοτικό στοίχημα
Ο Ελληνικός Στρατός διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στόλους πυροβόλων 155 χιλιοστών στην περιοχή και σε σημαντικό βαθμό εντός ΝΑΤΟ. Στην αιχμή βρίσκονται τα 24 αυτοκινούμενα PzH 2000GR, τα πλέον σύγχρονα του οπλοστασίου, με κάννη 52 διαμετρημάτων, υψηλό ρυθμό βολής και δυνατότητα αξιοποίησης πυρομαχικών αυξημένου βεληνεκούς.
Παράλληλα, η «ραχοκοκαλιά» παραμένουν τα αυτοκινούμενα M109 διαφόρων εκδόσεων (M109A1B, M109A2, M109A3G/GEA, M109A5), με εκτιμώμενο αριθμό περίπου 420 πυροβόλων. Πρόκειται για παλαιότερης γενιάς συστήματα, αλλά δοκιμασμένα και επιχειρησιακά χρήσιμα, ιδίως όταν συνδυάζονται με σύγχρονη διοίκηση πυρών, drones στοχοποίησης, καλύτερη διασύνδεση αισθητήρων και επαρκή αποθέματα.
Στην εικόνα συμπληρώνουν τα ρυμουλκούμενα M114A1/A2 των 155 χιλιοστών, με μέρος τους σε αποθήκευση ή ρόλους εφεδρείας. Συνολικά, ο Ελληνικός Στρατός διαθέτει ονομαστικά περίπου 700 πυροβόλα των 155 χιλ., αριθμός που δίνει σημαντικό ποσοτικό απόθεμα. Το στοίχημα, ωστόσο, είναι η μετάβαση από το κλασικό βλήμα υψηλής εκρηκτικότητας σε ένα «μείγμα» πυρομαχικών νέας γενιάς: extended range, guided, top-attack και οικονομικότερα HE/base bleed για μαζική χρήση.
Τα διδάγματα της Ουκρανίας: ακρίβεια χωρίς να χάνεται η μάζα
Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξε ότι σε σύγκρουση υψηλής έντασης τα πυρομαχικά καταναλώνονται με ρυθμούς που ξεπερνούν κάθε ειρηνικό σχεδιασμό. Το πυροβολικό παραμένει βασικός πολλαπλασιαστής ισχύος, προκαλώντας μεγάλο μέρος των απωλειών στο πεδίο, αλλά πλέον λειτουργεί ως κόμβος ενός δικτύου: drones, αισθητήρες, counter-battery ραντάρ, ηλεκτρονικός πόλεμος και σύγχρονα συστήματα διοίκησης και ελέγχου.
Παράλληλα, έγινε σαφές ότι η ακρίβεια αλλάζει τους κανόνες. Ένα κατευθυνόμενο βλήμα μπορεί να αντικαταστήσει δεκάδες συμβατικές βολές όταν ο στόχος είναι κέντρο διοίκησης, ραντάρ, πυροβολαρχία, αποθήκη πυρομαχικών ή κρίσιμο τεθωρακισμένο. Όμως η ακρίβεια δεν καταργεί τη μάζα: η πραγματικότητα επιβάλλει μεγάλα αποθέματα συμβατικών βλημάτων και επαρκές απόθεμα «έξυπνων» για στόχους υψηλής αξίας.
Vulcano 155 GLR: πλήγμα ακριβείας έως 70 χιλιόμετρα
Στις ενδιαφέρουσες επιλογές συγκαταλέγεται το Vulcano 155 GLR της Leonardo/Diehl. Πρόκειται για κατευθυνόμενο βλήμα 155 χιλ., σχεδιασμένο για πυροβόλα 39 και 52 διαμετρημάτων. Σύμφωνα με την Leonardo, για την έκδοση 155/52 το βεληνεκές φτάνει έως τα 70 χιλιόμετρα, ενώ για πυροβόλα 155/39 έως τα 55 χιλιόμετρα, με καθοδήγηση IMU/GPS και πολύ μικρό CEP.
Για τον Ελληνικό Στρατό, η επιχειρησιακή αξία είναι προφανής: με τα PzH 2000GR –και μελλοντικά με περισσότερα 52 διαμετρημάτων– το Πυροβολικό μπορεί να προσβάλει στόχους σε βάθη που μέχρι πρόσφατα ανήκαν κυρίως στο πεδίο των ρουκετοβόλων. Σε περιοχές όπως ο Έβρος και κρίσιμες ζώνες αποτροπής, η δυνατότητα προσβολής στα 60–70 χλμ. μεταβάλλει δραστικά την εξίσωση.
Το Vulcano δεν είναι «βλήμα μαζικής χρήσης». Είναι εργαλείο χειρουργικής προσβολής για στόχους υψηλής αξίας: σταθμούς διοίκησης, πυροβολαρχίες, συστήματα αεράμυνας, ραντάρ, κόμβους ανεφοδιασμού και αποθήκες πυρομαχικών. Σε δικτυοκεντρικό περιβάλλον, όπου UAV και αισθητήρες δίνουν εικόνα σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, τέτοια πυρομαχικά μετατρέπουν το πυροβολικό σε μέσο στρατηγικού «χειρουργείου».
Excalibur: η ώριμη, δοκιμασμένη λύση
Το M982 Excalibur (BAE Systems) είναι η πιο γνωστή δυτική λύση κατευθυνόμενου βλήματος 155 χιλ. GPS/INS, με επιχειρησιακή χρήση και υψηλό βαθμό ωριμότητας. Η Raytheon αναφέρει βεληνεκές έως 40 χλμ. από 39 διαμετρημάτων, έως 50 χλμ. από 52 διαμετρημάτων και έως 70 χλμ. από 58 διαμετρημάτων.
Το βασικό του πλεονέκτημα είναι η αξιοπιστία ενός ήδη δοκιμασμένου πυρομαχικού που μπορεί να ενταχθεί ομαλά σε νατοϊκό πλαίσιο επιχειρήσεων. Από την άλλη, όπως όλα τα βλήματα ακριβείας, έχει υψηλό κόστος. Αυτό σημαίνει ότι η προμήθεια δεν μπορεί να στοχεύει στην αντικατάσταση των συμβατικών πυρομαχικών, αλλά στη δημιουργία επαρκούς αποθέματος για κρίσιμες αποστολές, όπου χρόνος, ακρίβεια και περιορισμός παράπλευρων απωλειών είναι καθοριστικοί.
BONUS και SMArt 155: top-attack κατά τεθωρακισμένων
Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν τα πυρομαχικά τύπου BONUS και SMArt 155, σχεδιασμένα για προσβολή τεθωρακισμένων από πάνω. Δεν βασίζονται στη λογική της κλασικής «προσβολής σημείου», αλλά στη δημιουργία φονικής ζώνης όπου οι υπομονάδες αναζητούν και πλήττουν στόχους όπως άρματα, ΤΟΜΑ, αυτοκινούμενα πυροβόλα και άλλα θωρακισμένα οχήματα.
Το BONUS (BAE Systems/Bofors) είναι fire-and-forget και μεταφέρει δύο «έξυπνες» υπομονάδες που απελευθερώνονται πάνω από την περιοχή στόχου, σαρώνουν και εμπλέκουν τεθωρακισμένα από την άνω πλευρά. Το SMArt 155, γερμανικής προέλευσης, κινείται σε παρόμοια φιλοσοφία ως sensor-fuzed munition, με έμφαση στη χρησιμότητα σε περιβάλλον όπου το GPS μπορεί να παρεμβληθεί, αξιοποιώντας πολυτροπικούς αισθητήρες και τεχνολογία EFP για όλες τις καιρικές συνθήκες.
Για τον Στρατό Ξηράς, η επιχειρησιακή σημασία στον Έβρο είναι προφανής: απέναντι σε μηχανοκίνητες/τεθωρακισμένες δυνάμεις, μια Μοίρα Πυροβολικού με τέτοιου τύπου βλήματα μπορεί να δημιουργήσει ζώνες άρνησης σε μεγάλο βάθος, χωρίς οπτική επαφή και χωρίς να εκτεθούν αντιαρματικά τμήματα στη γραμμή επαφής.
Το νέο «ζευγάρι» του Πυροβολικού: drones, αισθητήρες και shoot-and-scoot
Η αναβάθμιση δεν αφορά μόνο τα βλήματα, αλλά τον τρόπο εντοπισμού και στοχοποίησης. Τα drones έχουν γίνει ο φυσικός παρατηρητής του πυροβολικού, ενώ counter-battery ραντάρ, ηλεκτρονικός πόλεμος και σύγχρονο C2 συγκροτούν το περιβάλλον των σύγχρονων πυρών.
Για τον Ελληνικό Στρατό, αυτό μεταφράζεται σε ανάγκη κάθε Μοίρας Πυροβολικού να διαθέτει οργανικά UAV ή, τουλάχιστον, διαρκή πρόσβαση σε εικόνα και συντεταγμένες. Η αλυσίδα πρέπει να είναι γρήγορη: εντοπισμός–επεξεργασία–βόλη–αλλαγή θέσης. Το «shoot and scoot» δεν είναι πλέον τακτική επιλογή, αλλά όρος επιβίωσης σε περιβάλλον όπου ο αντίπαλος αναζητά άμεσα την πηγή των πυρών.
Έβρος και Ανατολικό Αιγαίο: γιατί τα νέα 155άρια είναι κρίσιμα
Οι ελληνικές ιδιαιτερότητες ενισχύουν τη σημασία των νέων πυρομαχικών. Στον Έβρο, το βάθος, η πιθανότητα ταχείας μηχανοκίνητης ενέργειας και η ανάγκη προσβολής συγκεντρώσεων δυνάμεων καθιστούν κρίσιμα τα βλήματα ακριβείας και τα top-attack.
Στο Ανατολικό Αιγαίο, τα βλήματα αυξημένου βεληνεκούς μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά έναντι συγκεντρώσεων αποβατικών μέσων, σημείων διοίκησης, αποθηκών και κρίσιμων εγκαταστάσεων που απειλούν τα νησιά. Σε συνδυασμό με άλλα μέσα (όπως αντιαρματικά μακρού πλήγματος, ρουκετοβόλα, UAV και αεράμυνα), το Πυροβολικό μπορεί να εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα άρνησης περιοχής. Καθοριστικό, όμως, είναι η διασύνδεση: τα πυρομαχικά πρέπει να αποτελέσουν μέρος ενός ενιαίου συστήματος πυρών, όχι μια μεμονωμένη αγορά.
Αποθέματα και παραγωγή: το στρατηγικό βάθος πίσω από τη βολή
Η προμήθεια είναι μόνο η μία πλευρά. Η άλλη είναι η δυνατότητα αναπλήρωσης. Η Ουκρανία έδειξε ότι όποιος δεν διαθέτει παραγωγική βάση εξαρτάται από πολιτικές αποφάσεις τρίτων, από βιομηχανικές δυνατότητες άλλων χωρών και από αλυσίδες εφοδιασμού που σε κρίση πιέζονται ασφυκτικά.
Για την Ελλάδα, η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής πυρομαχικών 155 χιλ. αποκτά χαρακτήρα στρατηγικής ανάγκης. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα «έξυπνα» βλήματα μπορούν να κατασκευάζονται εγχώρια. Σημαίνει, όμως, ότι πρέπει να υπάρχει ικανότητα παραγωγής, συναρμολόγησης, συντήρησης ή ουσιαστικής υποστήριξης κρίσιμων πυρομαχικών και προωθητικών γεμισμάτων. Η συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας σε αυτή τη συζήτηση δεν είναι τυπικός όρος, αλλά ζήτημα εθνικής ανθεκτικότητας: σε πόλεμο υψηλής έντασης, τα 155άρια δεν είναι απλώς «αναλώσιμα», αλλά στρατηγικό απόθεμα.