Σε πιλοτική εφαρμογή βρίσκεται από τα τέλη Μαρτίου το νέο Σύστημα Ψηφιακής Βεβαίωσης Παραβάσεων Οδικής Κυκλοφορίας, σηματοδοτώντας τη σταδιακή μετάβαση από τις χειρόγραφες κλήσεις στις ψηφιακές. Η αλλαγή αυτή εντάσσεται στη συνολικότερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού των διαδικασιών οδικής ασφάλειας και στοχεύει τόσο στη γρηγορότερη διαχείριση των παραβάσεων όσο και στην ενίσχυση της διαφάνειας.
Στην πράξη, η νέα διαδικασία «πατά» πάνω σε ένα σύστημα καμερών κυκλοφορίας που καταγράφει μια σειρά από συχνές και επικίνδυνες παραβάσεις: κίνηση και στάθμευση σε λεωφορειολωρίδες, υπερβάσεις ορίου ταχύτητας, παραβιάσεις ερυθρού σηματοδότη, μη χρήση ζώνης ασφαλείας και μη χρήση κράνους, αλλά και χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά, η πιλοτική λειτουργία υλοποιείται μέσα από συνεργασία των Υπουργείων Προστασίας του Πολίτη, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Υποδομών και Μεταφορών, με βάση το θεσμικό πλαίσιο που προβλέπεται από τον Ν. 5256/2025. Στόχος είναι να αντικατασταθεί σταδιακά η χειρόγραφη βεβαίωση παραβάσεων από μια ψηφιακή διαδικασία, η οποία υπόσχεται ταχύτερη επεξεργασία, καλύτερη τεκμηρίωση και εξοικονόμηση πολύτιμων αστυνομικών πόρων.
Το νέο σύστημα τροφοδοτείται πιλοτικά από δύο διακριτές πηγές καταγραφής παραβάσεων:
1) Κάμερες σε λεωφορειολωρίδες
Η πρώτη πηγή είναι ο Ο.ΣΥ. Α.Ε., μέσω καμερών που λειτουργούν σε λεωφορειολωρίδες, καταγράφοντας παραβάσεις σχετικές με την παράνομη κίνηση ή στάθμευση σε αυτές. Πρόκειται για μια κατηγορία παραβάσεων που επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς και την καθημερινή μετακίνηση χιλιάδων πολιτών.
2) Πιλοτικό δίκτυο «έξυπνων» καμερών
Η δεύτερη πηγή είναι το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μέσω πιλοτικού δικτύου «έξυπνων» καμερών, οι οποίες υποστηρίζουν τη διαπίστωση παραβάσεων υψηλού κινδύνου: υπέρβαση ταχύτητας, παραβίαση κόκκινου σηματοδότη, μη χρήση ζώνης και κράνους, καθώς και χρήση κινητού στο τιμόνι.
Μέχρι σήμερα έχουν βεβαιωθεί και επιδοθεί 2.453 ψηφιακές κλήσεις. Παράλληλα, έχουν υποβληθεί 420 ενστάσεις, δηλαδή ποσοστό 17,12% επί του συνόλου. Από αυτές, έγιναν αποδεκτές 52, ποσοστό που αντιστοιχεί μόλις στο 2,11% των συνολικών ψηφιακών κλήσεων.
Από τις ενστάσεις που έγιναν δεκτές, ένας περιορισμένος αριθμός αφορούσε τεχνικά ή διαδικαστικά ζητήματα. Ενδεικτικά αναφέρονται περιπτώσεις αναντιστοιχίας χρόνου (17 περιπτώσεις), δυσδιάκριτων χαρακτηριστικών (12 περιπτώσεις) ή οχημάτων για τα οποία προβλέπονται ειδικές εξαιρέσεις σχετικά με τη χρήση ζώνης ασφαλείας (3 περιπτώσεις). Οι υπόλοιπες αποδοχές ενστάσεων αποδίδονται σε ουσιαστικούς λόγους που κρίθηκαν βάσιμοι μετά από εξέταση, όπως περιστατικά που σχετίζονταν με ζητήματα υγείας.
Η φιλοσοφία του νέου μοντέλου δεν περιορίζεται στη βεβαίωση παραβάσεων, αλλά επεκτείνεται στη συνολική αναβάθμιση της επιχειρησιακής λειτουργίας. Η αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων, όπως επισημαίνεται, στοχεύει:
- Στη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων μέσω καλύτερης επιτήρησης και αποτροπής επικίνδυνων συμπεριφορών.
- Στην ενίσχυση της πρόληψης, ειδικά για παραβάσεις που συνδέονται με σοβαρό κίνδυνο (ταχύτητα, κόκκινο, ζώνη/κράνος, κινητό).
- Στην αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας συνολικά, με πιο συνεπή και τεκμηριωμένο έλεγχο.
Κομβικό στοιχείο της πιλοτικής φάσης είναι ότι τα δεδομένα που συλλέγονται αξιολογούνται συνεχώς, ώστε να διαμορφωθεί το τελικό επιχειρησιακό και τεχνικό μοντέλο λειτουργίας ενός συστήματος αυτοματοποιημένου ελέγχου. Κατά τη διάρκεια της δοκιμαστικής περιόδου καταγράφονται τεχνικά και λειτουργικά δεδομένα, προκειμένου να γίνουν οι απαραίτητες προσαρμογές, βελτιστοποιήσεις και διορθώσεις πριν από την ευρύτερη ανάπτυξη.
Παρά την έμφαση στην αυτοματοποίηση, υπογραμμίζεται ότι η τεχνολογία λειτουργεί υποστηρικτικά προς το έργο των αρμόδιων υπηρεσιών και δεν υποκαθιστά την επιχειρησιακή κρίση και τον ανθρώπινο έλεγχο. Ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει καθοριστικός για τη διασφάλιση της νομιμότητας, για την ορθή αξιολόγηση κάθε περιστατικού και για την εξέταση ενστάσεων, όπου απαιτείται.
Σε κάθε περίπτωση, η πιλοτική εφαρμογή παρουσιάζεται ως ένα σημαντικό βήμα προς ένα πιο σύγχρονο πλαίσιο διαχείρισης της οδικής κυκλοφορίας, με κεντρικό στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής και την ενίσχυση της οδικής ασφάλειας, πριν το σύστημα επεκταθεί σε μεγαλύτερη κλίμακα.